31 - سال شمار زندگانى ياقوت اينك براى آگاهى روشن‌تر خوانندهء گرامى ، از احوال ياقوت ، پيشامدهاى تاريخ‌دار زندگى وى را به شيوهء سال‌شمار ، در زير مىآورم : 574 يا 575 - زاد روز ياقوت به گفتهء خلّكان ، به نقل از گفتهء ياقوت ( وفيات : ج 5 ص 189 ) است . 593 - ياقوت بردهء جوان براى انجام كار بازرگانى ارباب خود از بغداد به « آمد » آمده ، با شميم حلّى كه اديبى گرانمايه ولى نابهنجار ، يا خردمند ديوانه‌نما است ، برخورد مىكند ، كه همه چيز حتى كتابهاى مقدس را به مسخره مىگرفته است . و به ترك نماز متّهم بود . ( معجما 16 : 267 ) متأسفانه اين تاريخ در ( معجما 13 : 51 ) به غلط آمده است . 596 - كشاكشى نامعلوم ، ميان ياقوت و اربابش رخ مىدهد ، كه موجب آزادى ياقوت مىگردد ، و ارباب او را دور مىكند ، ليكن پس از مدتى ارباب آشتى كرده ، سرمايه در اختيار ياقوت مولا ( نيم‌برده ) مىگذارد و به سفر بازرگانى مىفرستد ( خلكان ج 5 ، ص 178 ) . 606 - روز يكشنبهء هفتم جمادى يكم اين سال ، مالك ياقوت ، عسكر پسر بونصر پسر ابراهيم در كرانهء باخترى بغداد درگذشت . فرداى آن روز در زيارتگاه عون و معين به خاك شد ( پانوشت انباء الرواة قفطى ، از محمد افضل ج 4 ، ص 74 ) . 607 - ياقوت كتابفروش به شام ( دمشق ) رسيده ، كتاب « صور الاقاليم » بلخى را به ملك ظاهر ( م 613 - زامباور ص 152 ) پسر صلاح ايوبى مىفروشد ، و با اينكه سود نداشته و ناخرسند است ، باز براى ملك كرنش مىكند ( معجما 16 : 226 ) . 609 - نخستين بار ياقوت با قفطى روبه‌رو مىشود . ( ن . ك : عنوان آشنايى ياقوت با قفطى . ص 6 بند 7 . ) اين پيش‌گفتار . 610 - ياقوت در تبريز است ، و زردآلوى آنجا به نام « موصول » را مىستايد . ( معجمد چ ع 1 : 822 : 17 ) . 611 - ياقوت در حلب در منزل قفطى بحث تاريخى مىكند ( معجما 6 : 158 ) . نيز در همين سال سفرى كتابفروشنانه به مصر مىرود ، و دو سال مىگردد و كتابهايى خريد و فروش مىكند و مقدارى در بازگشت به سوريه مىآورد . 612 - ياقوت هنوز در سفر مصر است . تا آنجا كه تاكنون ديده‌ام ، او در زندگينامهء چهار تن در معجم الادباء از اين سفر ياد كرده است : الف ) در زندگينامهء احمد ( 327 - 398 ) پسر عبد اللّه فرغانى همسفر طبرى ( 224 - 310 ) مؤرّخ آملى ، به مصر ( معجما 3 : 106 ) . ب ) حسن ظهير پسر خطير فارسى نعمانى مجتهد ( معجما 8 : 100 ) . ج ) حسن زبيرى پسر على ( معجما 9 : 57 ) . د ) زندگينامهء على دهكى پسر ابراهيم شيرازى داماد وزير بختيار بويه ( 331 - 367 ) ن . ك . تجارب مشكويه - منزوى ج 6 ص 321 س 8 ) ( معجما 12 : 217 ) . 613 - بازگشت ياقوت از سفر مصر به حلب ، در جمادى دوم و ديدار وى با قاسم ( 550 - 626 ) بن قاسم واسطى و گرفتن ليست نگاشته‌هاى وى ( معجما 16 : 297 ) . در همين سال است كه ياقوت به دمشق مىرسد ، و در يك بازار ، با چند تن از دوستان حضرت على ( ع ) به كشاكش مىافتد و بسوى حلب و از آنجا به خاوران مىگريزد ، چون به موصل مىرسد ، به جاى راه بغداد ، از راه ميانين كردستان به سوى رى مىرود . ( خلكان 5 : 178 ) در ماه ذىقعده به نيشابور رسيده ، كتاب فارسى « تاريخ بيهق » و « وشاح دمية القصر » بيهقى را مىيابد كه از منابع كار ياقوت مىشود ( معجما 13 : 229 ) سپس به مروشاه جان مىرسد ، و سه سال مىماند ، او از ده كتابخانهء آن شهر و خوى خوش مردم بارها ياد كرده گويد : اگر مغولان نمىآمدند ، همهء زندگانى را در آنجا مىماندم ( معجمد 4 : 506 - 512 ) . 614 - در مرو ياقوت با اسماعيل ( 572 - 614 ) مروزى پسر حسين اطروش ديباجى ديدار مىكند ، و از نگارشهاى فقهى نجومى نسب‌شناسى وى نام مىبرد ( معجما 6 : 142 - 150 و فهرست ذريعه ص 195 ) 615 - در ماه ربيع يكم ، ياقوت در مرو ، با فخر الدين موصلى دربارهء شميم حلى ( م 601 ) خردمند ديوانه‌نما ، گفتگو دارد